Diz Protezi Tedavisi Nasıl Olur?

Diz Protezi Tedavisi Nasıl Olur?
0 36

Diz Protezi

Diz protezi, kıkırdağın aşındığı yahut öbür hastalıklara bağlı diz ekleminin bozulduğu durumlarda uygulanan düzeltici bir ameliyat tipidir. Kıkırdağın bozulmuş olan kısımları, altındaki kemiğin bir kısmı da içine alınarak çıkarılır, diz ekleminin olağan ekseni sağlanarak çeşitli metallerden oluşan protez ekleme yerleştirilir. Protez iki metal kesimden ve ortalarında yer alan bir plastik modülden oluşur. Böylelikle olağan diz eklem hareketlerini taklit eden metal bir eklem elde edilir.

Diz protezi kimlere uygulanabilir?

Diz protezinin temel gerekliliği ağrıdır. Genellikle ağrı nedeniyle hastalarda günlük fonksiyonlarda kısıtlılık, diz hareketlerinde azalma, yürüme ve merdiven inip çıkma sırasında zorluklar ortaya çıkar. Öncelikle ağrının nedeni araştırılır ve ameliyat dışı tedavilerle ağrı ve fonksiyon kısıtlılığı giderilmeye çalışılır.Tüm prosedürler denendikten sonra karşılık alınamıyorsa protez ameliyatı gerekebilir.

Diz eklem kıkırdağının bozulduğu, sebebi bilinmeyen osteoartrit (kireçlenme) durumlarında, yeniden kıkırdak aşınmasına yol açan eklem içi kırıklar, hal bozukluklarına bağlı diz eklem ekseninin bozulmasına neden olan hastalıklar, romatoid artrit üzere hastalıklar, kemik mevti (osteonekroz) ve diz ekleminde öbür tedavilerle sonuç alınamayan ve süreğen ağrıya yol açan hastalıklarda yapılabilir.

Diz protezi için kilo ve yaş önemli midir?

Diz protezi mecburî haller dışında genç hastalara uygulanmamaktadır. Genç hastalardaki diz sorunlarında eklemi ve kıkırdağını esirgeyici başka sistemler tercih edilir. 60 yaş üzerinde ise diz protezi daha sık kullanılır. Eski yıllarda protez teknolojisi şimdi günümüzdeki kadar gelişmemişken, protezin ömrünün gereğince uzun olmaması nedeniyle daha genç yaş kümesinde tercih edilmemekteydi.

Fakat günümüz teknolojisi insan bedeniyle daha uyumlu, daha sağlam, daha uzun ömürlü ve daha fazla harekete imkan tanıyan protezler ürettiği için artık 50’li yaşlardan itibaren gerektiği durumlarda protez kullanılabilmektedir.

Çok ileri yaşlarda da diz protezi hastanın ağrısı, günlük hayattaki fonksiyon kaybı ve beklentileri göz önüne alınarak yapılabilir. Lakin yaş ilerledikçe ortaya çıkan ek sistemik hastalıklar (şeker hastalığı, kalp yetersizliği, koroner damar hastalıkları, akciğer ve böbrek hastalıkları) ameliyatın risklerini arttırmaktadır.

Bu nedenle diz protezi ameliyatına karar verildikten sonra hasta ayrıntılı tetkiklerle taramadan (check-up) geçirilerek ek problemler belirlenir ve şayet bu ek problemler ameliyat riskini çok önemli biçimde arttırıyorsa ameliyatın artı ve eksileri yine gözden geçirilerek karar verilir.

Kilolu hastalarda da yeniden ek problemlerin (şeker, yüksek tansiyon, kalp hastalıkları) daha fazla görülmesi nedeniyle risk oluşturabilir. Fakat kilolu hastaların diz sorunu nedeniyle hareketlerinin çok azalması nedeniyle kilo vermeleri güç olduğu üzere, genellikle daha fazla kilo alınmasına da sebep olabilir.

Bu nedenle riskler gözden geçirildikten sonra şayet ameliyat olması çok önemli risk oluşturmuyorsa, kilosu çok da olsa diz protezi yapılarak hastanın ağrısız hareket yeteneğinin arttırılması sağlanması hastanın faydasına olacaktır.

Diz protezinin riskleri nelerdir?

Biraz evvel değinildiği üzere diz protezine aday olan hastalarda yaşla birlikte eşlik eden hastalıklar anestezi ve cerrahi için riskler oluşturabilir. Diz protezi ameliyatının oluşturduğu riskler ise enfeksiyon (iltihaplanma), toplardamarlarda pıhtı oluşumu ve proteze ilişkin mekanik problemlerdir.

Enfeksiyon, âlâ ameliyathane şartlarında ve esirgeyici antibiyotik kullanımıyla epey düşük oranlarda görülen bir meseledir. Bunun için hastanın bedeninin öbür bir yerinde enfeksiyon olmadığından emin olunur, varsa tedavisi yapıldıktan sonra ameliyat planlanır. Tüm hastalarda ameliyatın çabucak öncesinde esirgeyici antibiyotik verilerek ameliyat sonrası 1 gün devam ettirilir.

Ameliyathane şartları ve ameliyat takımının enfeksiyona karşı tedbirler alması sağlanır. Tüm bu tedbirlere rağmen gerek ameliyat sırasında, gerekse sonrasında hastanın bedeninin öbür bir yerinden mikropların diz eklemine gelerek protezde enfeksiyona yol açma mümkünlüğü az da olsa vardır.

Toplardamarlarda pıhtı oluşumu bilhassa pıhtılaşmaya eğilime yol açan bozuklukları olan hastalarda ve uzun müddetli hareketsizlikte görülebilen bir sıkıntıdır. Tüm hastalarda ameliyat sonrası 2-4 hafta müddetle pıhtılaşmaya mahzur olan ilaçlar verilerek bu sıkıntıdan korunulmaktadır.

Ayrıyeten ameliyattan sonra süratle hastanın hareket etmesi ve yürümesi sağlanarak bu meseleden kaçınılmaya çalışılır. Tüm tedbirlere rağmen bacak toplardamarlarında pıhtı oluşumu ve bu pıhtıdan kopan kesimlerin bilhassa akciğer damarlarını tıkayarak teneffüs sorununa yol açması az da olsa görülebilen bir meseledir.

Proteze bağlı mekanik problemler (protezin çıkması, aşınma, gevşeme) günümüzde daha ender görülen meselelerdendir.

Bunların dışında yara uygunlaşması meseleleri, diz hareketlerinin beklendiğinden az olması, herşeyin olağan bulunmasına rağmen ağrı olması nadiren görülebilen öteki sıkıntılardandır.

Ameliyat öncesi ve sonrası işlemler nelerdir ?

Ameliyat kararı verildikten sonra hastaneye yatış süreci yapılarak anestezi hazırlıkları yapılır. Ek hastalıklar, kullanılan ilaçlar ve hasta için değerli olduğu düşülen hususlar hakkında doktorlara kesinlikle bilgi verilmelidir. Kumadin, plavix üzere pıhtılaşmayı önleyici ilaçlar kullanılıyorsa özel bir hazırlık gerektirdiğinden hastaneye yatmadan evvel doktorlar bilgilendirilmelidir.

Genel muayene, kan tetkikleri, kalp elektrokardiyogramı, akciğer grafisi, ameliyat sırasında ve sonrasında gerekecek kan nakli için hazırlıklar yapılır ve anestezi doktorlarının gerek duyması halinde başka kısımlardan (kardiyoloji, göğüs hastalıkları, dahiliye vs.) konsültasyonlar istenerek hastayı değerlendirmeleri istenir. Tüm bu süreçler 1-2 gün, kimi özel durumlarda ve ek ihtiyaçlarda daha uzun sürebilmektedir.

Hazırlıklar tamamlandıktan sonra ameliyat gününden evvelki gece saat 12?den sonra hiçbirşey yiyip içilmez ve ameliyat sabahına aç olarak hazırlanılır. Kesinlikle alınması gereken ilaçlar çok az suyla ameliyat sabahı alınabilir. Ameliyat genellikle bel bölgesinden yapılan iğne ile (epidural-spinal), bazen de genel anestezi ile yapılmaktadır.

Anestezi formuna anestezi doktoru karar verir. Anestezi biçimi ne olursa olsun ağrı hiç duyulmamaktadır. Ayrıyeten belden anestezi yapılan hastalara uyku hali verilen ilaçlar yapılarak ameliyathane ortamından kaynaklanan rahatsızlık hissi ortadan kaldırılmaktadır. Ameliyat genellikle bir saat civarında sürer, lakin ameliyathaneden hastanın odasına gelişi, tüm hazırlıklar ve ameliyat sonrası hastanın tüm hayati bulguları olağan olana kadar ameliyathanede takip edildiğinden, birkaç saat sürebilir.

Epidural anestezi yapıldığında genellikle hastanın ameliyat sonrası ağrısını kendisinin de düğme aracılığıyla denetim edebildiği bir sistem kurulmaktadır. Bunun dışında da ameliyata bağlı ağrılar ilaçlarla giderilir. Ameliyattan sonra pıhtılaşmayı önlemek emeliyle varis çorabı giydirilmektedir.

Ameliyattan sonraki gün hastanın genel durumu, kan pahaları, tansiyon nabız üzere bulguları olağan olduğunda yürüteç (walker) yardımıyla ayağa kaldırılıarak yürütülür. Yürürken ameliyatlı bacağına tam yük vermesi sağlanır. Birkaç sefer ayağa kalktıktan sonra hasta, istediği vakit yürüteçle ayağa kalkıp dolaşabilir, tuvalete oturabilir, yemeğini koltukta oturarak yiyebilir.

Hastaya diz eklem hareketlerini arttırıcı ve kasları güçlendirici antrenmanlar gösterilerek gün içinde tekrar etmesi sağlanır. Genellikle ek fizik tedaviye gerek yoktur.

Ameliyat sonrası 1 gün antibiyotik tedavisi sürdürülür. Pıhtılaşmayı önleyici ilaçlar ise tıbbi mahzurlar olmadığı taktirde 2-4 hafta müddetle meskende devam ettirilir.

Taburcu olduktan sonra neler yapılmalıdır?

Rastgele bir sorun olmadığı taktirde hasta ameliyat sonrası 3. gün taburcu edilir. Konutta yürüteçle yürümeye, idmanları yapmaya devam eder ve yazılan ilaçlarını kullanır. Yara pansumanı 3 günde bir yalnızca iyotlu ilaçlar (betadin-baticon) kullanılarak steril gazlı bezlerle kapatılarak yapılır.

Dikişler alınana kadar yara bölgesine su değdirilmemelidir. Aksi söylenmedikçe ameliyattan 21 gün sonra dikişler alınır, varis çorapları çıkarılır. Ameliyattan itibaren 6 hafta sonra ise hastaneye gelinerek muayene, röntgen ve gerekirse kan tetkikleriyle denetimleri yapılır. Daha sonra ise 3., 6. aylarda ve 1. yıl sonunda tekrar denetime çağırılır.

Normal denetimler dışında şiddetli ağrı, ateş, yara yerinde akıntı, makûs koku, fazla kızarıklık, bacakta fazla şişlik, nefes alamama üzere durumlarda çabucak doktora başvurulmalıdır.

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.